
Amakuru yihuse kandi yizewe


Samia Suluhu Hassan na Faure Gnassingbé bategerejwe i Kigali mu nama mpuzamahanga iziga ku ikoreshwa ry’ingufu za nucléaire mu guteza imbere Afurika.
Iyi nama izahuza abayobozi b’ibihugu, impuguke mu by’ingufu ndetse n’abafatanyabikorwa mpuzamahanga mu rwego rwo kuganira ku mahirwe n’imbogamizi bijyanye n’ingufu za nucléaire.
Abasesenguzi bavuga ko Afurika ikomeje gushaka ibisubizo by’ibibazo by’ingufu kugira ngo yihutishe iterambere ry’inganda, ikoranabuhanga n’imibereho y’abaturage.
Nuclear energy iri mu nzira zifatwa nk’izafasha ibihugu byinshi kubona amashanyarazi ahagije kandi arambye.
U Rwanda rumaze igihe rushyira imbaraga mu gushaka ibisubizo by’ingufu zigezweho ndetse no gukorana n’ibihugu n’imiryango mpuzamahanga mu rwego rw’ikoranabuhanga rya nucléaire.
Iyi nama i Kigali iteexpected to strengthen cooperation hagati y’ibihugu bya Afurika mu rwego rw’ingufu no gushaka uburyo bwo gukoresha ikoranabuhanga mu iterambere rirambye.
Abitabiriye iyi nama bazaganira kandi ku mutekano, amategeko n’imikoreshereze y’ingufu za nucléaire mu buryo butabangamira ibidukikije cyangwa umutekano w’abaturage.
Kigali ikomeje kwakira inama mpuzamahanga zikomeye, ibintu bikomeza gushimangira uruhare rw’u Rwanda nk’ihuriro ry’ibiganiro n’iterambere muri Afurika.

Ivumburwa ry’amabuye y’agaciro mashya muri Democratic Republic of the Congo ryateje imvururu n’impagarara mu baturage bo mu gace ayo mabuye yabonetsemo.
Amakuru aturuka muri ako gace avuga ko abaturage benshi bahise bajya gushaka ayo mabuye y’agaciro, ibintu byatumye habaho umuvundo ndetse n’ibibazo by’umutekano.
Abasesenguzi bavuga ko Mineral resources zikomeje kuba kimwe mu bitera amakimbirane muri RDC kubera uburyo bwo kuzikoresha no kuzigenzura.
Hari amakuru avuga ko abantu benshi baturutse mu bice bitandukanye bagannye aho ayo mabuye yavumbuwe, ibintu byatumye ibikorwa by’ubucukuzi bikorwa mu kajagari.
Inzego z’umutekano n’ubuyobozi bw’aho ayo mabuye yabonetse zikomeje kugerageza guhosha imvururu no gushyiraho uburyo bwo kugenzura ibikorwa by’ubucukuzi.
RDC ni kimwe mu bihugu bikungahaye ku mabuye y’agaciro ku Isi, ariko ibikorwa byo kuyacukura byagiye bivugwamo ibibazo by’umutekano, amakimbirane ndetse n’ubucukuzi butemewe.
Abasesenguzi bavuga ko hakenewe amategeko akomeye n’imicungire myiza y’umutungo kamere kugira ngo ayo mabuye agire uruhare mu iterambere aho guteza amakimbirane.
Ivumburwa ry’aya mabuye mashya rikomeje gukurikirwa n’inzego zitandukanye kubera ingaruka rishobora kugira ku bukungu n’umutekano by’ako karere.

Félicien Kabuga yitabye Imana nk’uko byatangajwe n’inzego zitandukanye zikurikiranira hafi dosiye ye.
Kabuga yari umwe mu bantu bazwi cyane bakurikiranyweho uruhare muri Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994, aho yari amaze imyaka myinshi ashakishwa n’ubutabera mpuzamahanga mbere yo gutabwa muri yombi.
Yafatiwe mu Bufaransa mu mwaka wa 2020 nyuma y’igihe kinini ari mu buhungiro, aza gushyikirizwa urwego mpuzamahanga rwari rushinzwe kumuburanisha.
Mu gihe yari ategerejweho kuburana, ubuzima bwe bwagiye buvugwaho kutamera neza bitewe n’izabukuru ndetse n’uburwayi.
Urupfu rwa Kabuga rwongeye kugarukwaho cyane mu biganiro bijyanye n’amateka ya Jenoside yakorewe Abatutsi ndetse n’ubutabera mpuzamahanga.
Abasesenguzi bavuga ko Kabuga yari umwe mu bantu bagize uruhare rukomeye mu mateka ya Jenoside yakorewe Abatutsi, cyane cyane mu birego byari bimukurikiranyeho birimo gutera inkunga ibikorwa bya Jenoside.
Mu Rwanda no mu mahanga, urupfu rwe rukomeje kuvugwaho byinshi, cyane cyane ku barokotse Jenoside yakorewe Abatutsi ndetse n’abakurikiranaga uru rubanza.

Félicien Kabuga wari ukurikiranyweho Jenoside yakorewe Abatutsi

Bola Ahmed Tinubu yemereye Abanyarwanda kujya muri Nigeria bakamarayo iminsi 30 badafite Viza.
Iki cyemezo cyafashwe mu rwego rwo gukomeza guteza imbere ubufatanye hagati y’ibihugu bya Afurika no koroshya urujya n’uruza rw’abaturage ku mugabane.
Abasesenguzi bavuga ko iyi gahunda ishobora guteza imbere ubucuruzi, ubukerarugendo ndetse n’imikoranire hagati y’u Rwanda na Nigeria.
Nigeria iri mu bihugu bikomeye ku mugabane wa Afurika haba mu bukungu no mu mubare w’abaturage, ibintu bituma iki cyemezo gifatwa nk’intambwe ikomeye mu mubano w’ibihugu byombi.
Leta y’u Rwanda yakomeje gushyira imbere gahunda yo koroshya urujya n’uruza rw’Abanyafurika hagamijwe guteza imbere isoko rusange rya Afurika.
Iki cyemezo kandi gishobora gufasha urubyiruko, abacuruzi n’abashoramari b’Abanyarwanda kubona amahirwe mashya muri Nigeria.
Abasesenguzi ba dipolomasi bavuga ko koroshya gahunda za Viza ari imwe mu nzira zo gukomeza kubaka Afurika ihuriweho kandi ifite ubufatanye bukomeye hagati y’ibihugu biyigize.
Mu myaka ishize, ibihugu byinshi bya Afurika byatangiye koroshya cyangwa gukuraho Viza ku Banyafurika hagamijwe guteza imbere ubwisanzure bw’urujya n’uruza ku mugabane.


Félix Tshisekedi yashatse gukoresha inama yahuje Afurika n’u Burayi mu rwego rwo kwibasira u Rwanda, ariko umugambi we ntiwabashije kugera ku ntego wari ugamije.
Perezida Tshisekedi yagerageje kugaragaza u Rwanda nk’uruhungabanya umutekano mu burasirazuba bwa Democratic Republic of Congo, gusa ibihugu byinshi byitabiriye iyi nama ntibyashyigikiye uwo murongo.
Abasesenguzi ba politiki bavuga ko uburyo ikibazo cyo mu burasirazuba bwa RDC gikomeje gufatwa n’amahanga, bushingiye ku gushaka ibisubizo binyuze mu biganiro aho gushyira imbere gushinjanya hagati y’ibihugu bireba.
U Rwanda rwakomeje kugaragaza ko rushyigikiye inzira z’amahoro n’ibiganiro mu gukemura ikibazo cy’umutekano muke mu karere.
Muri iyi nama, bamwe mu bayobozi bagaragaje ko hakenewe ubufatanye hagati y’ibihugu byo mu karere kugira ngo haboneke amahoro arambye.
Abasesenguzi bavuga ko kuba umugambi wa Tshisekedi utarabashije kubona ubufasha bukomeye ku rwego mpuzamahanga bishobora kugaragaza uburyo ibihugu byinshi bishaka ko ibibazo bya RDC bikemurwa mu buryo bwa dipolomasi.
Mu gihe ikibazo cy’umutekano mu burasirazuba bwa RDC gikomeje guteza impungenge, ibiganiro hagati y’impande zitandukanye bikomeje gufatwa nk’inzira y’ingenzi yo gushaka amahoro.
Ibihugu byo mu karere ndetse n’imiryango mpuzamahanga bikomeje gusaba impande zose kwirinda ibikorwa bishobora kongera umwuka mubi hagati y’ibihugu byombi.




Ingabo za Leta ya Democratic Republic of the Congo ziravugwaho gutegura ibitero bikomeye kuri Minembwe, agace kamaze igihe karangwamo umutekano muke n’imirwano yitwaje intwaro.
Amakuru aturuka muri ako karere avuga ko ibikorwa bya gisirikare biri kongerwa, ibintu byateye impungenge abaturage batuye muri Minembwe no mu nkengero zaho.
Abasesenguzi bavuga ko ibi bikorwa bishobora kongera umwuka mubi mu burasirazuba bwa RDC, aho imitwe yitwaje intwaro ikomeje guhangana n’ingabo za Leta.
Abaturage batuye muri ako gace bavuga ko bafite ubwoba bw’uko imirwano ishobora kongera gutuma benshi bava mu byabo bahunga umutekano muke.
Minembwe imaze igihe ivugwamo amakimbirane n’ibibazo by’umutekano byagiye bigira ingaruka ku baturage baho.
Inzego zitandukanye zikomeje gusaba impande zirebwa n’iki kibazo gushyira imbere ibiganiro n’amahoro kugira ngo hirindwe kongera guhungabanya umutekano w’abaturage.
Ibibazo by’umutekano mu burasirazuba bwa RDC bikomeje gukurikiranwa n’ibihugu byo mu karere ndetse n’imiryango mpuzamahanga kubera ingaruka bigira ku baturage no ku mutekano w’akarere.
Abasesenguzi bemeza ko gukemura ibibazo bya politiki n’umutekano mu nzira y’ibiganiro ari byo bishobora gutanga ibisubizo birambye.

Ebola virus disease yongeye guteza impungenge muri Democratic Republic of the Congo nyuma y’uko abantu 65 bamaze guhitanwa n’icyorezo gishya cyayo.
Amakuru aturuka mu nzego z’ubuzima muri RDC avuga ko iki cyorezo cyagaragaye mu bice bitandukanye by’igihugu, aho ibikorwa byo gukurikirana abanduye no gukumira ikwirakwira ryacyo bikomeje gukazwa.
Abashinzwe ubuzima bavuga ko Ebola ari indwara yandura vuba kandi ishobora kugira ingaruka zikomeye ku buzima bw’abaturage iyo ititaweho hakiri kare.
Ishami ry’Umuryango w’Abibumbye ryita ku Buzima rikomeje gukorana na Leta ya RDC mu gushaka uburyo bwo guhangana n’iki cyorezo no gukaza ingamba zo kurinda abaturage.
Bimwe mu bimenyetso bya Ebola harimo umuriro mwinshi, gucika intege, kuruka, kuva amaraso ndetse n’ibindi bibazo bikomeye by’ubuzima.
Abaturage basabwe kwitwararika no kwihutira kugana kwa muganga igihe bagaragaje ibimenyetso bikekwa kuba ibya Ebola.
Iki cyorezo cyateye impungenge mu bihugu bituranye na RDC, cyane cyane kubera amateka y’ikwirakwira ry’iyi ndwara mu myaka yashize.
Inzego z’ubuzima zikomeje gushimangira ko ubufatanye bw’ibihugu n’abaturage ari ingenzi mu gukumira ikwirakwira rya Ebola.





